Rzecznik Praw Podatnika. Rząd zajmie się projektem MF

Utworzenie Rzecznika Praw Podatnika zakłada projekt ustawy Ministerstwa Finansów, którym we wtorek ma zająć się rząd. Zgodnie z projektem, rzecznik ma między innymi stać na straży praw podatnika, reagując, gdy prawa podatnika są naruszane. Ma też współpracować z Rzecznikiem Małych i Średnich Przedsiębiorców.

W uzasadnieniu do projektu ustawy napisano, że wchodzi on w skład pakietu ustaw związanego z planowanym wejściem w życie nowej Ordynacji podatkowej, która ma za zadanie zagwarantować prawa podatnikom i zwiększyć ich poczucie bezpieczeństwa w kontaktach z organami administracji skarbowej.

„Instytucja Rzecznika Praw Podatnika (…) ma przede wszystkim stać na straży szeroko pojętych praw odnoszących się do podatnika. Ochrona ta ma obejmować podatnika, płatnika, inkasenta, następcę prawnego i osoby trzecie w rozumieniu nowej Ordynacji podatkowej. Powołanie tej instytucji może przede wszystkim istotnie wzmocnić pozycję podmiotów najsłabszych, czyli takich, które co do zasady nie korzystają z kosztownych usług wyspecjalizowanych firm doradczych i kancelarii prawnych” – czytamy.

Jak napisano, rzecznik, stojąc na straży praw podatników, „ma w szczególności kierować się zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej, bezstronności i równego oraz sprawiedliwego traktowania, respektowania słusznych interesów podatników oraz racjonalności działania organów podatkowych”.

Do zadań rzecznika ma należeć także opiniowanie projektów aktów normatywnych z zakresu prawa podatkowego, promowanie mediacji między podatnikami a organami podatkowymi, czy współdziałanie z różnymi podmiotami na rzecz ochrony praw podatnika.

Lawina skarg

W uzasadnieniu napisano, że z analizy corocznych informacji o działalności sądów administracyjnych wynika, że niemalże 30 procent skarg wnoszonych do sądów administracyjnych dotyczy kwestii podatków i innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucji tych świadczeń pieniężnych.

„Przykładowo, w 2016 roku do wojewódzkich sądów administracyjnych wpłynęło 20 828 skarg w tym zakresie na 76 692 skarg ogółem. W tym samym czasie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło w tym zakresie 6995 skarg kasacyjnych (na 18 847 skarg ogółem), z czego 2637 skarg uwzględniono na rozprawie lub posiedzeniu niejawnym. Liczby te pokazują skalę stosowania przepisów prawa podatkowego w Polsce” – napisano.

Jednocześnie – jak wskazano – uwagę zwracają dane zebrane od organów podległych ministrowi finansów, z których wynika, iż liczba wystąpień i interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich w indywidualnych sprawach prowadzonych przez organy podatkowe systematycznie rośnie z roku na rok, przy czym liczba ta jest raczej niska (24 wystąpienia i interwencje Rzecznika Praw Obywatelskich w 2017 roku) w stosunku do olbrzymiej liczby wnoszonych skarg sądowo-administracyjnych na rozstrzygnięcia organów podatkowych.

„Może to potwierdzać konieczność wprowadzenia organu wyspecjalizowanego o kompetencjach nakierowanych na tę dziedzinę prawa i wspomagających działania Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie ochrony praw podatników. Mając powyższe na uwadze, wydaje się konieczne powołanie odrębnej instytucji, na wzór organu, jakim jest Rzecznik Praw Obywatelskich i inni wyspecjalizowani rzecznicy, która skoncentruje swoje działania wyłącznie na przestrzeganiu praworządności w zakresie poboru danin publicznych” – czytamy.

Sześcioletnia kadencja

W uzasadnieniu napisano, że podobne rozwiązania funkcjonują w innych krajach, na przykład w Kanadzie (Taxpayer’s Ombudsman), RPA (Tax Ombudsman), Meksyku (Mexican Tax Ombudsman), Australii, Gruzji, na Ukrainie oraz w niektórych stanach USA (na przykład w stanie Maryland).

Projekt zakłada, że Rzecznik Praw Podatnika będzie współpracował z Rzecznikiem Małych i Średnich Przedsiębiorców i w razie potrzeby udzielał mu wsparcia. Tym samym rozwiązania te będą korzystnie oddziaływać na podmioty prowadzące działalność gospodarczą.

Zgodnie z projektem Rzecznik Praw Podatnika będzie powoływany przez premiera na sześcioletnią kadencję, na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W myśl projektu rzecznik nie będzie mógł należeć do partii politycznej, związku zawodowego, ani prowadzić działalności gospodarczej, jak również działalności publicznej nie dającej się pogodzić z godnością urzędu.

Rzecznik będzie wykonywać swoje zadania przy pomocy Biura Rzecznika Praw Podatnika.