Wiek emerytalny w Polsce. Zalecenia KE

Komisja Europejska zaleciła Polsce stworzenie systemu podwyższającego rzeczywisty wiek przechodzenia na emeryturę. Jak wskazano w opublikowanych w środę rekomendacjach, ma to kluczowe znaczenie dla polskiego rynku pracy i rozwoju gospodarki.

Komisja Europejska opublikowała w środę rekomendacje dla poszczególnych krajów UE, w których zawarła wytyczne dotyczące polityki gospodarczej na najbliższe 12–18 miesięcy.

Rekomendacje dla Polski dotyczą między innymi konieczności zapewnienia „adekwatnej wysokości przyszłych świadczeń emerytalnych i stabilności systemu emerytalnego przez wprowadzenie środków służących podwyższaniu rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę i przez reformę preferencyjnych systemów emerytalno-rentowych (przywilejów emerytalnych – red.)”.

Średni rzeczywisty wiek emerytalny może być niższy niż ustawowy właśnie ze względu na możliwość wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, np. w określonych grupach zawodowych.

Rynek pracy

Komisja zwróciła uwagę, że w ostatnich latach rozwój gospodarki przyczynił się do poprawy sytuacji na polskim rynku pracy. „Wskaźniki zatrudnienia nadal rosły, a stopa bezrobocia, po kilku latach tendencji spadkowej, ustabilizowała się w 2018 roku na rekordowo niskim poziomie poniżej 4 procent (dane Eurostatu- red.)” – czytamy.

Jednocześnie, wskazano jednak, aktywność zawodowa niektórych grup społecznych, w szczególności osób o niskich kwalifikacjach, osób niepełnosprawnych i ich opiekunów oraz osób starszych, pozostaje na niskim poziomie w porównaniu z innymi państwami członkowskimi. Podkreślono, że zachęty do podjęcia pracy funkcjonujące w ramach polskiego systemu zabezpieczenia społecznego są niewystarczające.

Według KE Polska powinna podjąć działania, które doprowadzą do zwiększenia uczestnictwa w rynku pracy, w tym przez poprawę dostępu do opieki nad dziećmi i do opieki długoterminowej, oraz w celu likwidacji utrzymujących się przeszkód dla bardziej trwałych form zatrudnienia.

KE zaleca też „wspieranie wysokiej jakości edukacji i rozwijanie umiejętności odpowiadających potrzebom rynku pracy, zwłaszcza poprzez kształcenie dorosłych”.

Wiek emerytalny w Polsce

Komisja informuje, że do 2017 roku średni wiek przejścia na emeryturę zwiększał się, do czego przyczyniły się wcześniejsze reformy, takie jak wycofanie możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę i stopniowe podnoszenie ustawowego wieku emerytalnego. W 2018 roku średni wiek przejścia na emeryturę zmniejszył się zarówno w przypadku mężczyzn, jak i kobiet, co było związane z obniżeniem ustawowego wieku emerytalnego pod koniec 2017 roku.

Zdaniem unijnych urzędników „w związku ze zmniejszaniem się liczby ludności w wieku produkcyjnym w Polsce dalszy wzrost rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę ma kluczowe znaczenie dla uczestnictwa w rynku pracy, a tym samym dla wzrostu gospodarczego”.

„Niezwykle ważne jest także zapewnienie adekwatnej wysokości przyszłych świadczeń emerytalnych i zapobieganie ubóstwu osób w starszym wieku, a przez to poprawa stabilności fiskalnej systemu emerytalnego” – czytamy.

Według Komisji „wprowadzone jesienią 2017 roku obniżenie ustawowego wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn będzie miało poważny niekorzystny wpływ na wysokość przyszłych świadczeń emerytalnych oraz spowoduje znaczące różnice w poziomie świadczeń otrzymywanych przez kobiety i przez mężczyzn”.

„Istniejące preferencyjne systemy (przywileje – red.) emerytalne wiążą się z kosztami budżetowymi i zmniejszają mobilność pracowników między sektorami” – dodano.

Unijni urzędnicy wskazują również, że specjalny system zabezpieczenia społecznego rolników (KRUS), który otrzymuje z budżetu państwa dotacje w wysokości około 0,8 procent PKB, „hamuje mobilność pracowników i przyczynia się do ukrytego bezrobocia w sektorze rolnictwa”.

Innowacje

Komisja zarekomendowała również Polsce wzmocnienie innowacyjności gospodarki, w tym poprzez wspieranie instytucji badawczych i ich ściślejszej współpracy z przedsiębiorstwami.

Według KE polityka gospodarcza w kontekście inwestycji powinna być skierowana na innowacje, transport, infrastrukturę energetyczną i cyfrową, opiekę zdrowotną oraz czystszą energię. Komisja zaleca też „poprawę jakości regulacji, w szczególności poprzez zwiększenie roli konsultacji społecznych i konsultacji publicznych w procesie legislacyjnym”.

W zaleceniach dla Polski znalazły się też zalecenia o charakterze makroekonomicznym. Bruksela rekomenduje Polsce m.in. „podjęcie dalszych działań w celu zwiększenia efektywności wydatków publicznych, w tym przez reformę procesu budżetowego”.