Zmiany w 500 plus. Burzliwa debata w Sejmie

Sejm skierował do komisji polityki społecznej i rodziny rządowy projekt zmian w programie Rodzina 500 plus. – Wsparcie adresujemy do wszystkich dzieci. Inwestujemy w ich przyszłość, w naszą przyszłość również – mówiła podczas debaty minister rodziny i pracy Elżbieta Rafalska. – Jeśli rząd mówi, że komuś coś da, to zabierze tobie – Polko i Polaku, którzy ciężko pracujecie, bo rząd nie ma własnych pieniędzy – odpowiadał przewodniczący klubu Nowoczesna Piotr Pudłowski. Posłowie nie poparli wniosku Ryszarda Petru (TERAZ!) o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu.

Marszałek Marek Kuchciński poinformował o skierowaniu projektu do komisji polityki społecznej i rodziny. Komisja ma przedstawić sprawozdanie w terminie umożliwiającym jego rozpatrzenie na bieżącym posiedzeniu Sejmu. Posiedzenie komisji jest zaplanowane na godz. 13.

Projekt przewiduje, że prawo do świadczenia 500 plus będą miały wszystkie dzieci i nastolatkowie do 18. roku życia, również jedynacy bez względu na dochody rodziny. Do tej pory świadczenia na pierwsze dziecko ograniczone były progiem dochodowym (800 zł dochodu netto lub 1200 zł w przypadku wychowywania w rodzinie dziecka niepełnosprawnego).

„Inwestujemy w ich przyszłość”

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska podkreślała podczas sejmowej debaty, że rząd Zjednoczonej Prawicy od początku akcentował potrzebę wsparcia rodzin. – Ta dobra zmiana w polityce rodzinnej wynikała z rozczarowania Polaków rządami koalicji PO i PSL, kiedy to oczekiwania obywateli rozmijały się z działaniami rządu, rządu – trzeba to wyraźnie podkreślić – głuchego na potrzeby rodzin – powiedziała szefowa MRPiSP.

– W polityce wobec rodzin kierujemy się wiarygodnością i konsekwencją. Dotrzymujemy danego słowa. Wywiązujemy się z umów zawartych ze społeczeństwem. Przełamaliśmy ciążącą od kilku dekad tezę, że czegoś się nie da, że wsparcie rodzin to jałmużna, pomoc socjalna. Zatrzymaliśmy, proszę państwa, to błędne koło – powiedziała Rafalska.

Oceniła, że program Rodzina 500 plus to pierwszy od transformacji ustrojowej program, który tak wyraźnie akcentuje konieczność inwestycji w rodzinę. – Jesteśmy konsekwentni. Kiedy z różnych stron słyszeliśmy pełne kpin i pogardy wypowiedzi na temat 500 plus, cały czas konsekwentnie staliśmy po stronie polskich rodzin. Bo ta krytyka tak naprawdę była wymierzona w rodzinę, ośmieszała, stygmatyzowała rodziny. Dziś, po ponad trzech latach funkcjonowania programu, możemy powiedzieć z czystym sumieniem: ten spór o przyszłość Polski wygrała polska rodzina – powiedziała minister.

– Dołączyliśmy do grona unijnych prymusów, którzy na wsparcie rodzin z dziećmi kierują największe środki – mówiła szefowa resortu rodziny i pracy. Dodała, że dzięki rozszerzeniu programu 500 plus wydatki na rzecz rodzin wkrótce wzrosną do 4 proc. PKB.

Minister zwróciła uwagę, że po zmianach zniknie argument, że jest to program socjalny, bo dochód nie będzie miał znaczenia przy wypłacie świadczeń. – Wsparcie adresujemy do wszystkich dzieci. Inwestujemy w ich przyszłość, w naszą przyszłość również – dodała.

Minister @E_Rafalska w #sejm: wydłużony zostanie pierwszy okres na jaki zostanie przyznane świadczenie #Rodzina500plus na nowych zasadach. Rodzice nie będą składać ponownie wniosków o świadczenie wychowawcze w 2020 roku. pic.twitter.com/y6WDfdkjaQ

— Ministerstwo Rodziny (@MRPiPS_GOV_PL) 25 kwietnia 2019

„Program dla przyszłości”

Wicemarszałek Sejmu Beata Mazurek (PiS) oceniła, że program 500 plus jest „najważniejszym i najistotniejszym projektem stanowiącym przełom w polskiej polityce prorodzinnej”. – To program dla przyszłości, bo przyszłością naszego kraju są nasze dzieci – dodała.

Jak podkreśliła Mazurek, wielkim osiągnięciem dotychczasowego programu 500 plus jest redukcja ubóstwa, szczególnie wśród dzieci, zaś jego rozszerzenie „pozwoli na poprawę jakości życia wszystkich polskich rodzin, które mają na utrzymaniu dzieci i będzie stanowić dopełnienie kompleksowej polityki państwa do nich kierowanej”.

Wicemarszałek stwierdzła, że kiedy w 2014 roku prezentowane były założenia programu 500 plus, ówczesny premier Donald Tusk pytał, „gdzie są te pieniądze zakopane”. – Otóż dziś widzimy, że nigdzie zakopane nie były. Wystarczyło dobrze i uczciwie rządzić – stwierdziła Mazurek.

Mazurek zapowiedziała, że klub parlamentarny PiS poprze projekt nowelizacji ustawy.

Głosy „za parę złotych”

Marzena Okła-Drewnowicz z PO-KO, zwracając się do posłów PiS powiedziała: – Jeszcze trzy lata temu samotne matki był nieważne i niepotrzebne, nie dostrzegaliście też dzieci z domów dziecka (…) Przez trzy lata dzieci były ofiarami waszych kłamstw i dyskryminacji.

– Mówimy do wszystkich Polaków: niczego, co ten rząd wam dał, wam nie zabierzemy. Zwrócimy wam wszystko, co ten rząd wam zabrał – oświadczyła.

Według posłanki PO-KO program 500 plus przestał być programem prodemograficznym. Wskazała, że w 2018 r. urodziło się 13 tys. dzieci mniej niż w roku 2017. – Myślicie, że za parę złotych załatwicie sobie głosy ludzi, że jak to mówił prezes waszej partyjnej telewizji „ciemny lud to kupi”. – Otóż nie kupi – zaznaczyła.

– Lepiej późno niż później. Trzy lata – tyle zajęło przedstawicielom PiS pójście po rozum do głowy. Pytanie jednak, czy to faktycznie dobra zmiana, czy może polityczna kalkulacja – komentował z kolei poseł Krystian Jarubas z klubu PSL-UED. Przypomniał, że w 2016 r. PSL złożyło wniosek o rozszerzenie programu 500 plus na pierwsze dziecko.

Dodał, że rząd nie zgadzał się na wprowadzenie do programu zasady „złotówka za złotówkę”, przez co rodziny przekraczające próg dochodowy nawet o kilka złotych traciły prawo do świadczenia 500 plus na pierwsze dziecko. – W skali Polski są tysiące takich przypadków. To zazwyczaj osoby niezamożne, które przez opieszałość rządzących stały się ofiarami systemu – dodał Jarubas.

Zapowiedział, że klub PSL-UED poprze zaproponowaną nowelizację.

„Zapłacą pracujący Polacy”

Paweł Pudłowski z Nowoczesnej przypomniał słowa byłej premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher: „The state has no source of money other than the money people earn themselves”.

– Co w wolnym tłumaczeniu i rozwinięciu oznacza, że nie ma czegoś takiego jak publiczne pieniądze. Jeśli rząd mówi, że komuś coś da, to zabierze tobie – Polko i Polaku, którzy ciężko pracujecie, bo rząd nie ma własnych pieniędzy – mówił.

Wskazywał, że 500 plus na pierwsze dziecko to propozycja, którą posłanki i posłowie PiS odrzucili w przeszłości dwukrotnie, mówiąc, że nie ma na to pieniędzy. – Co więc się zmieniło? Czy dziś są na to środki? Dzisiaj również nie ma, ale strach przegranych wyborów, wywołany powstaniem Koalicji Europejskiej, jest większy niż prawa matematyki i reguły budżetowe – przekonywał.

– Za „piątkę Kaczyńskiego” zapłacą wszyscy pracujący Polacy – stwierdził. Wyliczał, że rząd pozyska pieniądze m.in. w wyższych podatkach, opłatach lub pożyczy na konto przyszłych pokoleń.

„Droga Gierka”

Ryszard Petru z koła TERAZ! powiedział, że jest przeciwny projektowi ws. rozszerzenia programu 500 plus i zgłosił wniosek o jego odrzucenie w pierwszym czytaniu. – To jest droga Gierka. Pożyczanie, rozdawnictwo, a na końcu niewypłacalność. I taka nieodpowiedzialna polityka zawsze kończy się kryzysem – powiedział. Ocenił, że 500 plus nie jest programem demograficznym, tylko socjalnym.

Wniosek Petru poparło 9 posłów, 372 było przeciw, a 16 wstrzymało się od głosu. Posłowie nie zgodzili się również na skierowanie projektu dodatkowo do komisji finansów publicznych.

Petru zapowiedział także zgłoszenie w drugim czytaniu poprawki wprowadzającej próg dochodowy, od którego świadczenie nie będzie wypłacane. – Tą poprawką możemy zaoszczędzić 5 mld zł. Wystarczyłoby po 600 zł podwyżki dla nauczycieli – powiedział.

– Jest też inne rozwiązanie. Zamiast 500 zł na pierwsze dziecko proponuję przekazać 250 zł – oszczędność z tego tytułu to kwota 9,6 mld zł, a podwyżki dla nauczycieli kosztowałyby 8,4 mld. Tak więc redukując 500 plus na pierwsze dziecko do 250 zł, znalazłyby się pieniądze i dla nauczycieli, i dla niepełnosprawnych – powiedział.

Co w noweli?

Rozszerzenie programu 500 plus także na pierwsze i jedyne dziecko, to jeden z projektów wchodzących w skład tzw. nowej piątki PiS.

Po rozszerzeniu programu 500 plus będzie przysługiwać na wszystkie dzieci do 18 lat. Prawo do świadczenia będą miały również dzieci umieszczone w placówkach opiekuńczo-wychowawczych (do 18. roku życia).

Wnioski o przyznanie świadczenia na nowych zasadach, czyli bez kryterium dochodowego będzie można składać w dwóch formach: w wersji papierowej – od 1 sierpnia 2019 r., a w wersji elektronicznej – od 1 lipca 2019 r.

W przypadku złożenia wniosku w okresie lipiec-wrzesień 2019 r. świadczenie zostanie przyznane z wyrównaniem od 1 lipca 2019 r. Złożenie wniosku po 30 września 2019 r. oznaczać będzie przyznanie świadczenia od miesiąca złożenia wniosku, czyli bez wyrównania za miesiące minione, tj. lipiec i sierpień.

Znowelizowana ustawa wprowadza trzymiesięczny termin – liczony od dnia urodzenia dziecka – na złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze na nowo narodzone dziecko. Złożenie wniosku w tym terminie będzie skutkowało przyznaniem tego świadczenia z wyrównaniem od dnia narodzin dziecka. Obecnie świadczenie 500 plus przysługuje – co do zasady – od miesiąca, w którym złożono wniosek.

Projekt umożliwi także przyznanie – z zachowaniem ciągłości – świadczenia wychowawczego drugiemu rodzicowi dziecka w przypadku śmierci rodzica, któremu świadczenie zostało przyznane na dany okres lub który zmarł przed rozpatrzeniem wniosku. Obecnie w takiej sytuacji drugi rodzic musi złożyć „swój” wniosek o świadczenie.

Jak wynika z danych Centrum Informacyjnego Rządu, od 1 kwietnia 2016 r., czyli od momentu uruchomienia programu, przeznaczono na niego ok. 70 mld zł (stan na marzec 2019 r.). Obecnie z programu korzysta ponad 3,6 mln dzieci, czyli 52 proc. wszystkich dzieci do 18. roku życia. Szacuje się, że po rozszerzeniu programu skorzysta z niego 6,8 mln dzieci.

Po zmianach w 2019 r. na program trzeba będzie przeznaczyć ok. 31 mld zł, a w 2020 r. – ok. 41 mld zł.